Het schort: het uniform van de creatieve vrijheid
Dat schort is veel meer dan een lap stof die je kleren schoonhoudt van wit stof. Het is een symbool, een ritueel en misschien wel het belangrijkste kledingstuk in mijn hele kast. In ons atelier aan de Kenauweg zie ik het wekelijks gebeuren: mensen komen binnen met de haast van de dag nog in hun ogen, hun schouders hooggetrokken van de files of de deadlines. En dan pakken ze hun schort.
Zodra die banden om de middel gaan en de knoop op de rug wordt aangetrokken, gebeurt er iets fysieks. Er valt een last van de schouders af. Het aantrekken van je werkkleding is namelijk het openen van een mentaal luikje. Je stapt uit de wereld waar je ‘iemand’ moet zijn en je stapt de wereld in waar je simpelweg mag ‘maken’.
Het uniform van de creatieve vrijheid
In de psychologie kennen we het fenomeen enclothed cognition. Dat is een chic woord voor het feit dat de kleding die we dragen invloed heeft op hoe we denken en ons voelen. Als je een strak pak aantrekt, ga je rechterop zitten en word je zakelijker. Maar als je dat oude, met stof bedekte schort voorknoopt, geef je je brein een heel ander signaal: “Vanaf nu gelden de regels van de buitenwereld niet meer. We gaan klooien, we gaan experimenteren, en we mogen vies worden.”
Voor mij, met mijn ADHD-brein dat altijd op volle toeren draait, is dat schort mijn reddingsboei. De wereld buiten vraagt om structuur, om beleefdheidsfrasen en om het filteren van mijn impulsen. Maar in mijn schort ben ik Simone de beeldhouwer. Daar is mijn chaos-schriftje mijn beste vriend en is mijn snelle denken een expertise in plaats van een last. Het schort geeft me de toestemming om de tiran van de ratio even buiten de deur te zetten.
Een wereld zonder oordeel
Het mooiste aan het schort is dat het alle sociale verschillen wegpoetst. In het atelier staan de directeur, de student, de gepensioneerde en de zorgmedewerker zij aan zij. In hun schorten zien ze er allemaal hetzelfde uit: als mensen die met hun handen in de materie zitten. Het schort haalt de druk van de ketel. Je hoeft niet meer te presteren voor een publiek; je bent alleen nog maar in dialoog met die ruwe brok marmer of albast.
In die vrijheid van het schort ontstaat een wereld zonder oordeel. In het atelier vieren we de bruisendheid van het proces, niet alleen de gladheid van het eindresultaat. We lachen om een ‘oeps-moment’ en we bewonderen de durf van iemand die een onverwachte lijn kiest. Dat mentaal luikje dat open gaat, zorgt ervoor dat we weer durven te spelen als een kind. Zoals de filosoof Friedrich Schiller al zei: “De mens is alleen dáár geheel mens, waar hij speelt.” En nergens spelen we zo toegewijd als in ons werkschort.
De bescherming tegen de ‘moetjes’
Soms vragen cursisten of ze ook zonder schort mogen werken als ze ‘voorzichtig’ doen. Ik raad het ze altijd af, en niet eens vanwege de vlekken. Zonder schort blijf je met één been in de buitenwereld staan. Je blijft voorzichtig, je blijft binnen de lijntjes en je bent onbewust toch bezig met hoe je eruitziet. Het schort is je harnas tegen de ‘moetjes’. Het is je vrijbrief om je volledig te verliezen in de biologie van de aanraking, zonder dat je je zorgen hoeft te maken over de rest.
Zelfs als je thuis werkt met een van onze DIY-pakketten aan de keukentafel, raad ik je aan om een vast ‘werk-shirt’ of een schort aan te trekken. Creëer je eigen mini-ritueel. Het vertelt je systeem dat het tijd is voor creatieve rust. Het is een anker dat je helpt om uit die mentale eenzaamheid te stappen en verbinding te maken met je eigen vormkracht.
Wanneer we aan het einde van de dag onze schorten weer uittrekken en het stof eraf kloppen, zie je de transformatie. De gezichten zijn zachter, de blikken helderder. De rotzooi op het schort is het bewijs van een opgeruimd hoofd. We hangen de schorten aan de haak, maar de vrijheid die we erin vonden, die nemen we mee naar buiten.
Trek jij ook je schort bij ons aan?
Voel je de behoefte om de buitenwereld even uit te schakelen en dat mentale luikje naar creativiteit wijd open te zetten? Je bent meer dan welkom in ons atelier in Leiden. Wij hebben de schorten (en de stenen!) voor je klaarliggen. Of je nu een beginner bent of al jaren expertise opbouwt; de vrijheid van het maken wacht op je. Heb je liever je eigen creatieve bubbel thuis? Onze DIY-pakketten zijn de perfecte aanleiding om je eigen werkplek in te richten. Schrijf je hier in voor een workshop en vind je vrijheid of start je eigen project thuis met een DIY-pakket!
Liefs, Simone
