Waarom ‘anders zijn’ in kunst juist iets goeds is

Ken je dat gevoel dat je iets maakt – een tekening, een beeldje, een Tiktok, wat dan ook – en je denkt: “Hm, dit ziet er niet echt uit zoals bij anderen…” En dan twijfel je. Want tja, waarom lijkt het niet “zoals het hoort”?

Nou, laat ik het meteen zeggen: dat is juist fantastisch.

In kunst, en eigenlijk in het hele leven, is “anders zijn” niet iets om recht te trekken. Het is juist waar de magie zit. En dat zeg ik niet om zweverig te doen (oké, misschien een béétje), maar omdat ik het keer op keer heb ervaren, in beeldhouwen, tekenen, schrijven, en zelfs in hoe ik mijn boterhammen beleg.

 

Het moment dat ik dacht: “Oeps, dit is fout gegaan”

Ik weet nog goed dat ik tijdens mijn eerste beeldhouwles dacht dat ik iets verkeerd had gedaan. Iedereen was bezig met mooie, ronde vormen. Alles leek symmetrisch en netjes.  En ik? Mijn steen zag eruit alsof er een kleine explosie in had plaatsgevonden.

Ik wilde het bijna opgeven. Tot de docent langsliep, even keek en zei: “Wow, wat een karakter heeft die!” Karakter?! Ik dacht dat het mislukt was! Maar toen ik beter keek, zag ik het ook. Mijn beeldje was misschien niet “mooi” in de klassieke zin, maar het had iets. Een soort eigenheid. En dat, lieve lezer, is precies waar kunst over gaat.

 

We denken vaak dat kunst “volgens de regels” moet

Misschien komt het door school, of social media, of gewoon omdat we mensen zijn, maar we hebben allemaal die neiging om te vergelijken. We scrollen langs kunstwerken van anderen en denken: “Oh nee, die van mij is echt niet goed genoeg.” Maar kunst is geen wiskunde. Er is geen “goed” of “fout”. Er is alleen jouw manier. En juist die afwijking van de norm maakt iets interessant.

Stel je voor: als iedereen dezelfde perfecte beeldjes zou maken, wat blijft er dan over om naar te kijken? Juist. Niks.

 

In steen zit geen ctrl+z

Dat is misschien het mooiste aan beeldhouwen: je kunt niet zomaar “ongedaan maken”. Als je een stukje steen weghaalt, blijft het weg. En dat klinkt eng, maar het is eigenlijk bevrijdend. Want daardoor leer je omgaan met imperfectie. Je leert te denken: “Oké, dit was niet gepland… maar wat kan ik ermee doen?” 

Soms wordt een afgebroken stukje juist een nieuw detail. Een “foutje” verandert in iets unieks. En dat is eigenlijk precies hoe het leven ook werkt, toch?

 

Anders zijn = eigen verhaal vertellen

Iedereen heeft z’n eigen manier van kijken, denken, voelen. En dat sijpelt vanzelf door in wat je maakt. Misschien werk jij grof, met grote halen. Of juist super precies. Misschien hou je van ronde vormen, of juist van hoekig en rauw. Misschien wil je iets maken dat schreeuwt “ik ben hier!”, of iets dat fluistert “ik voel dit”. Wat het ook is, dát is jouw verhaal.

Ik vind het altijd zo mooi om te zien tijdens workshops: De een maakt iets zachts, de ander iets wilds, de volgende iets waarvan niemand weet wat het precies is (inclusief zijzelf). En toch klopt het allemaal. Want elk beeld vertelt iets over de maker.

 

Vergelijk jezelf niet met andermans eindresultaat

Oké, kleine reality check: je ziet vaak alleen het eindresultaat van iemands proces. Je ziet niet de mislukkingen, de twijfel, het vijlen, het vloeken, het stof overal (en ik bedoel écht overal).

Dus als jij bezig bent en denkt: “Dit lijkt nergens op” – dan ben je precies op de goede weg. Want dat is het moment waarop je iets aan het ontdekken bent. Kunst maken is geen race. Het is eerder een wandeling zonder kaart. Soms neem je een verkeerde afslag, maar kom je precies op de plek waar je moest zijn.

 

            

 

Kleine oefening: probeer eens iets anders dan anders

Laten we anders samen de eerste stap zetten. Als je zin hebt om dit “anders zijn” te oefenen, probeer dit eens:

Stap 1 – Pak een stuk speksteen of klei. Geen paniek, dat is gewoon een zacht steentje of een kneedbaar bolletje dat je met je handen kunt vormen.

Stap 2 – Begin zonder plan. Geen schets, geen voorbeeld. Gewoon doen. Laat je handen het werk doen. Misschien wordt het een dier, een abstracte vorm of een soort… ding.

Stap 3 – Stop halverwege en kijk. Wat zie je? Misschien lijkt het ergens op, misschien helemaal niet. Wat zou het kunnen worden als je het iets bijvijlt of indrukt?

Stap 4 – Geef het een naam. Ja echt. Noem het iets geks. “De gedachte die ik had toen ik te weinig koffie op had.” Of “De vorm van mijn humeur.” Alles mag. Door zo te werken, laat je de controle een beetje los, en dát is waar het leuk wordt.

 

We zijn niet gemaakt om allemaal hetzelfde te zijn

We doen vaak alsof “anders zijn” iets is wat we moeten fixen. Maar kijk eens om je heen: de leukste mensen, de mooiste kunst, de meest inspirerende verhalen… die komen allemaal van mensen die net een beetje afweken van het standaardplaatje. Je hoeft geen kunstenaar te zijn om dat te begrijpen. Je hoeft alleen maar jezelf te durven zijn. En dat klinkt cliché, maar clichés zijn clichés omdat ze waar zijn.

 

Persoonlijk momentje

Weet je wat ik zelf heb geleerd door beeldhouwen? Dat het niet gaat om het resultaat, maar om het gevoel. Er zijn dagen dat ik iets maak en denk: “Wat een gedrocht.” En dan, een paar dagen later, kijk ik er weer naar en denk: “Oh, wacht… dit is eigenlijk best tof.”

Het is alsof de steen iets vertelt wat ik op dat moment nog niet doorhad. En dat kan alleen als je jezelf de ruimte geeft om “anders” te zijn.

 

Dus, moraal van dit verhaal

Anders zijn is niet gek, fout of raar. Het is juist wat jou, jouw kunst, en jouw leven interessant maakt. Laat die vergelijking met anderen lekker los. Omarm de scheve randjes, de rare vormen, de onverwachte kleuren. Want dat is waar het echte plezier in zit: ontdekken wat jij te zeggen hebt – zonder dat het op iemand anders hoeft te lijken.

 

Zin om dat te proberen?

Als dit je een beetje nieuwsgierig heeft gemaakt – om zelf te ervaren hoe bevrijdend het is om iets “anders” te maken – kom dan eens spelen met steen. Bekijk de DIY-pakketten van Samstone (alles wat je nodig hebt in één doos, geen ervaring nodig). Of kom naar een workshop in het atelier en ontdek hoe leuk het is om gewoon lekker te maken, zonder regels. Niet omdat het moet. Maar omdat jij iets unieks te vertellen hebt.