De anatomie van een geluksmoment

Soms gebeurt er iets in het atelier dat bijna niet uit te leggen is aan iemand die nog nooit een hamer en beitel heeft vastgehouden. Je staat daar, misschien al uren, te zwoegen op een weerbarstig stuk marmer of een eigenwijze brok albast. Je schouders zijn een beetje moe, je concentratie wordt op de proef gesteld en de wereld buiten de muren van ons atelier aan de Kenauweg lijkt een verre herinnering. En dan, in een fractie van een seconde, gebeurt het. Je zet je beitel op die ene specifieke hoek, je geeft een tik — niet te hard, niet te zacht — en klak. Een prachtig, perfect scherp fragment springt weg en daaronder verschijnt precies de lijn die je zocht.

Op dat moment stroomt er een golf van puur geluk door je heen. Het is een flits van helderheid, een gevoel van “ja, dit is het!”. Het is een geluksmoment dat zo krachtig is dat het de grauwe sluier van een drukke werkweek in één klap wegblaast. Maar wat gebeurt daar nu eigenlijk? Waarom heeft zo’n kleine, fysieke handeling zo’n enorme impact op ons welzijn? Laten we de anatomie van dat moment eens ontleden, met een flinke dosis expertise en een snufje wetenschap.

 

De chemie van de creatie

Laten we beginnen bij de biologie, want ons brein is een fascinerend chemisch lab. Wanneer je zo geconcentreerd bezig bent met een handeling waarbij oog, hand en materiaal samenkomen, gebeurt er iets in je neurotransmitters. Die perfecte slag op de beitel activeert onmiddellijk ons beloningssysteem. Er komt een flinke dosis dopamine vrij: het stofje dat ons een gevoel van genot en motivatie geeft.

Maar het is meer dan alleen dopamine. Wetenschappers als de bekende psycholoog Mihaly Csikszentmihalyi (ik blijf zijn naam een uitdaging vinden, maar zijn werk is goud waard) hebben uitgebreid onderzoek gedaan naar de staat van flow. Flow is die toestand waarin je zo opgaat in wat je doet, dat de tijd lijkt stil te staan en je zelfbewustzijn naar de achtergrond verdwijnt. Die ene perfecte slag is vaak het hoogtepunt, de ontlading van een flow-moment. Op dat moment produceert je brein ook endorfines, onze natuurlijke pijnstillers en gelukshormonen, en verlaagt het de aanmaak van cortisol, het stresshormoon.

Voor iemand met ADHD, zoals ikzelf, is dit moment van ‘inklikken’ essentieel. Ons brein snakt naar die dopamine-beloningen. Waar de wereld buiten vaak aanvoelt als een chaotische ruis waarin je nergens echt grip op krijgt, biedt de steen een onmiddellijke, eerlijke feedback. De steen liegt niet. Als die slag perfect is, voel je dat in je hele lijf. Het ordent de chaos in je hoofd en geeft je een gevoel van competentie dat je de hele week bijblijft.

 

De wijsheid van het ambacht

In de filosofie van het ambacht, denk aan het prachtige boek De Ambachtsman van Richard Sennett, wordt uitgelegd dat de mens een diepe, evolutionaire behoefte heeft om tastbare dingen te maken. We zijn ‘homo faber’, de makende mens. In onze moderne maatschappij doen we echter bijna alles via een scherm. We typen, swipen en mailen, maar het resultaat van ons werk is vaak abstract. Je ziet niet letterlijk wat je hebt gedaan aan het einde van de dag, behalve een lege inbox (als je geluk hebt).

Beeldhouwen brengt ons terug naar de essentie van ons mens-zijn. Die perfecte slag op de beitel is een bewijs van jouw bestaan in de fysieke wereld. Je hebt materie veranderd. Je hebt een intentie in je hoofd gehad en die via je handen vertaald naar een drie-dimensionaal object. Dat geeft een diepe existentiële bevrediging. Het vertelt je: “Ik ben hier, ik heb invloed, ik kan iets creëren.”

Wanneer je in het atelier staat, tussen de andere cursisten, voel je die collectieve energie van het maken. De bruisendheid van de groep versterkt je eigen geluksmoment. Als iemand anders een ‘oeps’-moment heeft of juist een ‘eureka’-moment, resoneert dat. Het delen van die passie en expertise zorgt ervoor dat je geluksmoment niet alleen van jou is, maar onderdeel wordt van een groter geheel. Het is wezenlijk contact, niet alleen met de steen, maar ook met de oeroude traditie van het beeldhouwen.

 

      

 

De kracht van de zintuiglijke herinnering

Wat dit geluksmoment zo duurzaam maakt is de zintuiglijke verankering. Je herinnert je niet alleen dat de slag goed was, je herinnert je het geluid (die specifieke, heldere tik), de trilling in je handpalm, de geur van de steenstof die opstoof en de lichtinval op het nieuwe oppervlak.

Onderzoek naar het geheugen laat zien dat ervaringen die gepaard gaan met sterke zintuiglijke prikkels en positieve emoties veel dieper worden opgeslagen in onze hersenen. Wanneer je op een drukke dinsdagmiddag vaststaat in de file of een lastig gesprek hebt op je werk, kun je in gedachten even terugkeren naar die ene slag op de beitel. Je kunt die trilling bijna weer voelen. Dat is je anker. Het is een mentale plek van rust en succes waar je altijd naar terug kunt keren.

Ik noem dat ook wel de ‘reserve-energie’ van het maken. In het atelier laad je een batterij op die niet alleen bestaat uit rust, maar uit een gevoel van triomf. De steen daagt je uit, hij biedt weerstand, en door die ene perfecte slag heb je die weerstand even overwonnen. Dat geeft je de veerkracht om ook de weerstand in je dagelijkse leven beter aan te kunnen.

 

De schoonheid van de imperfectie als weg naar geluk

Soms denken mensen dat dat geluksmoment alleen komt als alles perfect gaat. Maar de anatomie van dit geluksmoment bevat vaak ook de weg die eraan voorafging: de mislukte slagen, de twijfel, de keren dat de steen niet deed wat je wilde. In het boek Wabi Sabi: De Japanse wijsheid over de schoonheid van imperfectie wordt uitgelegd dat juist de onvolkomenheden en de strijd het resultaat waardevol maken.

Die ene perfecte slag voelt alleen zo goed omdat je weet hoe lastig het is om hem te maken. Het is de beloning voor je geduld, je uithoudingsvermogen en je durf. Het leert ons een belangrijke levensles: dat geluk niet zit in de afwezigheid van moeite, maar in de beheersing van de materie ondanks de moeite.

Wanneer je thuis bent en naar je beeld op je eigen ‘altaartje’ kijkt, zie je die ene lijn waar je zo hard voor hebt gewerkt. Het herinnert je aan je eigen groei. Je expertise is gegroeid, niet door een boek te lezen, maar door te doen. En dat gevoel van persoonlijke groei is een van de krachtigste motoren voor langdurig geluk.

 

Een uitnodiging tot jouw eigen geluksmoment

In ons atelier aan de Kenauweg proberen Alex en ik die omgeving te creëren waarin deze geluksmomenten kunnen ontstaan. We bieden de bedding, de expertise en de juiste gereedschappen, zodat jij de sprong kunt wagen. Of je nu werkt in de transparante schoonheid van albast of de weerbarstige kracht van marmer, elk project is een zoektocht naar die momenten van perfecte verbinding.

En weet je wat het mooie is? Je hoeft niet in Leiden te zijn om hiermee te beginnen. Met onze DIY-pakketten kun je diezelfde anatomie van geluk aan je eigen keukentafel ervaren. De eerste keer dat je die rasp over de speksteen haalt en voelt hoe makkelijk de vorm zich laat dwingen, dat is ook zo’n moment. Het is een startpunt voor een pad vol ontdekkingen.

Gun jezelf die ervaring. Gun jezelf die ene slag op de beitel die alles even in perspectief plaatst. De wereld buiten mag dan chaotisch zijn, maar in de dialoog tussen jou en de steen ligt een bron van rust en vreugde die onuitputtelijk is. Wees niet bang om te beginnen, wees niet bang voor het stof, en bovenal: wees niet bang om te genieten van dat ene moment waarop alles precies op zijn plek valt.

 

Liefs,

Simone

 

Wil jij ook dat ‘eureka-moment’ ervaren?

Heb je behoefte aan een geluksmoment dat langer duurt dan een vluchtige seconde? Kom dan langs in ons bruisende atelier in Leiden voor een workshop of een cursus. We helpen je graag om de techniek onder de knie te krijgen, zodat jij die perfecte slag kunt maken. En voor wie liever thuis de eerste stappen zet: onze Samstone DIY-pakketten zitten vol potentieel voor jouw eigen geluksmomenten aan de keukentafel.

Bekijk onze workshops en vind jouw geluksmoment | Bestel een DIY-pakket en begin met creëren