De kunst van het niets-moeten

Dat heerlijke gevoel van de winter die over het land ligt, de kou buiten en de kachel die binnen zachtjes staat te snorren. Het is de tijd van het jaar waarin we van nature geneigd zijn om wat meer naar binnen te keren, maar laten we eerlijk zijn: die rust is soms ver te zoeken. Je hoofd zit vol met plannen, to-do-lijstjes voor het nieuwe jaar en de constante ruis van de wereld om ons heen. Herken je dat? Dat je soms gewoon even op de pauzeknop wilt drukken?

Ik merk het zelf ook vaak genoeg. Dan stroomt mijn hoofd over door mijn ADHD-brein dat altijd op zoek is naar nieuwe prikkels, verbanden en creatieve chaos. Maar er is één ding dat me altijd weer terugbrengt naar de kern, en dat is de steen. Het is bijna magisch hoe die fysieke handeling van het bewerken van een stuk speksteen of albast die interne ruis kan uitschakelen.

De winterse cocon: creëren in je eigen bubbel

In deze maanden is het atelier in Leiden een warme haven, maar ik snap ook heel goed dat je soms juist de behoefte hebt om thuis, in je eigen vertrouwde omgeving, die rust op te zoeken. Gewoon op je eigen tempo, met een dikke trui aan en een grote mok thee binnen handbereik. Dat is precies waarom we de Samstone DIY-pakketten hebben ontwikkeld. Het is geen ‘knutselsetje’ zoals je die in de speelgoedwinkel vindt; het is een uitnodiging om echt te vertragen.

Als je begint met zo’n pakketje, is er even niets anders dan jij en die steen. Geen schermen, geen meldingen op je telefoon, alleen de tactiele ervaring van de ruwe steen die onder je handen gladder wordt. Je begint met raspen en voor je het weet, ben je een uur verder zonder dat je het doorhebt. Dat is wat ze ‘flow’ noemen, een staat waarin de tijd oplost. Onderzoek van de psycholoog Mihaly Csikszentmihalyi, auteur van het bekende boek Flow, laat zien dat dit precies de momenten zijn waarop we ons het meest gelukkig en voldaan voelen. Je bent namelijk niet bezig met het eindresultaat, maar volledig aanwezig in het nu.

Het mooie van die kleine pakketjes is dat ze je de vrijheid geven om fouten te maken. Je hoeft geen kunstenaar te zijn om te genieten van het proces. Misschien wordt het een abstracte vorm, misschien een hartje of een dier. Dat maakt niet uit. Het gaat erom dat je je handen het werk laat doen, zodat je hoofd eindelijk eens vrijaf krijgt. Het is een vorm van bewuster leven die heel dichtbij huis ligt. Letterlijk.

De lokroep van de zomer: bruisende creativiteit in Leiden

Terwijl we nu genieten van de knusheid van de winter, dwalen mijn gedachten ook alvast af naar de zomer. Er is iets aan die lange, lichte dagen dat een heel andere energie geeft. In het atelier aan de Kenauweg bereiden Alex en ik ons dan altijd voor op de Zomeracademie. En als ik zeg dat dit een van de hoogtepunten van ons jaar is, dan overdrijf ik niet.

Stel je voor: drie dagen lang helemaal ondergedompeld zijn in een andere wereld. De Zomeracademie is een soort bubbel waarin de normale wetten van de tijd niet lijken te gelden. Het is een mix van diepe concentratie en de bruisende gezelligheid van gelijkgestemden. Want hoewel beeldhouwen een individueel proces is, zorgt de dynamiek in de groep voor een enorme boost. Je leert niet alleen van ons, maar ook van elkaar. De gesprekken tijdens de lunch, het delen van tips, of gewoon het samen lachen om een eigenwijze brok steen die niet direct meewerkt.

Het atelier, ons thuis trilt dan van de energie. Er hangt een sfeer van vrijheid. Niets moet, alles mag. Je laat je dagelijkse rollen — als moeder, partner, werknemer — even bij de voordeur achter. Hier ben je gewoon iemand die een vorm uit een steen bevrijdt. Het geeft een soort gezonde prikkeling om iets nieuws te leren, om technieken te ontdekken waar je voorheen misschien een beetje tegenop zag. Misschien is dit de zomer dat je voor het eerst de beitel in een stuk marmer zet, of de transparantie van albast leert doorgronden.

De kunst van het niets-moeten

Ik denk dat we vaak vergeten hoe essentieel het is om periodes te hebben waarin we niets moeten. We zijn zo gewend om onze waarde af te meten aan wat we presteren. Maar in de kunst, en zeker in de steen, werkt dat averechts. Steen dwingt je tot geduld. Je kunt niet haasten, want dan sla je te veel weg of verlies je de controle over de vorm. De steen heeft zijn eigen tempo en door dat te accepteren, kom je zelf ook in een lagere versnelling.

In ons atelier proberen we die warmte en ontspanning altijd vast te houden. Of het nu een drukke dinsdagavond is of een zonovergoten driedaagse in juli. Het gaat om dat moment voor jezelf. Een van de mooiste boeken hierover vind ik De kunst van het nietsdoen van Jenny Odell. Zij beschrijft hoe belangrijk het is om onze aandacht terug te eisen van de ‘aandachtseconomie’. Door te gaan beeldhouwen, doe je precies dat: je geeft je volle aandacht aan iets tastbaars, iets echts.

Het is die combinatie van rust in je systeem en de vreugde van het maken die beeldhouwen zo verslavend maakt. Je voelt je na zo’n sessie vaak fysiek moe, maar mentaal juist ontzettend opgeladen. De winter is het perfecte moment om met dat kleine pakketje aan de keukentafel te beginnen, als een voorproefje op die grote vrijheid die de zomer in ons atelier biedt.

Dus, als je merkt dat je hoofd weer eens overuren draait, gun jezelf dan die uitlaatklep. Pak een steen, voel de textuur, ruik de geur van het bewerken en laat de wereld even voor wat hij is. Of je nu kiest voor de verstilling van je eigen huiskamer of de levendige energie van onze groep; de vrijheid die je zoekt, zit vaak al in je eigen handen verscholen. Je hoeft het alleen maar vorm te geven.

Klaar om je handen uit de mouwen te steken?

Wil je deze winter nog ontdekken hoe heerlijk het is om je hoofd leeg te maken? Bestel dan een van onze Samstone DIY-pakketten en start vandaag nog aan je eigen keukentafel. Of droom je alvast van een creatieve zomer? Schrijf je dan in voor onze Zomeracademie en verzeker jezelf van drie dagen volledige vrijheid en gezelligheid in ons atelier in Leiden. Ontdek onze DIY-pakketten in de webshop en bekijk de data voor de Zomeracademie.

Zien we je binnenkort bij de werkbank? Of dat nu fysiek in Leiden is of met een van onze pakketten bij jou thuis, we delen graag de passie voor de steen met je. Want uiteindelijk is er niets mooiers dan samen de creativiteit wakker te schudden.

Liefs,

Simone