De vrijheid van het klooien
We leven in een maatschappij die nogal geobsedeerd is door plannen. We willen van tevoren weten wat het resultaat is, hoe lang het gaat duren en of het wel ‘nuttig’ is wat we doen. Maar zal ik je eens een geheimpje verklappen uit de diepste krochten van ons atelier aan de Kenauweg? De allermooiste beelden, die werken waar de bezieling vanaf spat, ontstaan bijna nooit vanuit een strak omlijnd plan. Ze ontstaan vanuit de heerlijke, ongecompliceerde vrijheid van het klooien.
Klooien klinkt misschien een beetje oneerbiedig voor een ambacht dat al duizenden jaren oud is, maar voor mij is het een eretitel. Het is de staat van zijn waarin je de controle loslaat en je handen simpelweg laat spelen. Het is de weg van de minste weerstand naar je eigen kern.
De valkuil van het perfecte plaatje
Ik zie het vaak gebeuren bij cursisten die voor het eerst binnenstappen. Ze hebben een foto bij zich van Pinterest of een heel specifiek idee in hun hoofd van een strakgepolijste vogel of een perfecte torso. Ze beginnen met een soort heilige ernst te raspen, doodsbang om een ‘fout’ te maken. Maar die angst is de grootste vijand van je creativiteit. Het zet je ratio op scherp en je intuïtie op slot.
Wanneer je begint met een vastomlijnd plan, ben je eigenlijk alleen maar bezig met het uitvoeren van een opdracht die je jezelf hebt gegeven. Er is geen ruimte voor verrassingen. Maar de steen is een levend materiaal. Er kan een onverwachte ader in het marmer zitten, of een zachter stukje in de speksteen waardoor je rasp ineens een andere kant op wil. Als je dan vasthoudt aan je plan, ontstaat er frustratie. Als je gaat klooien, ontstaat er een ontdekking.
Mijn ADHD-brein vaart wel bij dit gebrek aan regels. In de wereld van de ‘chaos-schriftjes’ en de losse gedachten is experimenteren de enige logische route. Het stelt me in staat om razendsnel verbanden te leggen die ik van tevoren nooit had kunnen bedenken. Het klooien haalt de druk van de ketel en maakt de weg vrij voor de bruisende energie van het maken.
De wetenschap van het spelen
Wist je dat experimenteren zonder plan ook neurologisch gezien ontzettend gezond is? In de psychologie noemen ze dit ‘divergent denken’. Het is het vermogen om ongebruikelijke oplossingen te vinden en nieuwe paden te bewandelen. Door simpelweg te beginnen met een vijl of een rasp, zonder te weten waar je uitkomt, dwing je je hersenen om flexibel te zijn. Je traint je veerkracht.
De filosoof en pedagoog John Dewey schreef ooit dat we niet leren van ervaringen, maar van het reflecteren op die ervaringen. In de steen betekent dit dat je iets doet, kijkt wat het effect is, en daarop voortborduurt. Dat is de essentie van het creatieve proces. Het is een dialoog tussen jou en de materie. Je bent niet de dictator die de steen vertelt wat hij moet worden; je bent de ontdekkingsreiziger die samen met de steen op pad gaat.
Durf jij te klooien?
Heb je zin om die heerlijke vrijheid van het experimenteren zelf te ervaren? Onze Samstone DIY-pakketten zijn de perfecte zandbak om in te spelen zonder dat er een leraar over je schouder meekijkt. Of kom gezellig naar een van onze workshops op zaterdag in Leiden, waar we de ruimte creëren om samen te ontdekken wat er ontstaat als we de plannen loslaten. De koffie staat klaar en de stenen zijn geduldig! Bestel hier je pakket om lekker te experimenteren of reserveer je plek voor een dag vol creatieve vrijheid!
De schoonheid van het ‘oeps’-moment
De meest unieke kunstwerken die ik in de afgelopen 25 jaar uit ons atelier heb zien vertrekken, bevatten bijna allemaal een ‘oeps’-moment. Een stukje steen dat onverwacht afbrak, waardoor de maker gedwongen werd de vorm aan te passen. Juist die aanpassing, die creatieve oplossing voor een onverwacht probleem, geeft het beeld zijn karakter. Het maakt het menselijk en authentiek.
In onze Samstone DIY-pakketten moedigen we dat klooien ook altijd aan. Natuurlijk zitten er handige tips bij, maar het leukste is als je halverwege besluit dat die vis eigenlijk een abstracte golf moet worden. Die vrijheid is waar het om gaat. Het is jouw moment, jouw steen en jouw pad.
Dus, de volgende keer dat je aan de werkbank staat — of thuis aan je eigen keukentafel — daag ik je uit. Leg dat voorbeeldplaatje weg. Vergeet even hoe het ‘hoort’. Pak je gereedschap en begin gewoon ergens. Voel wat de steen doet, volg de lijn die per ongeluk ontstaat en geniet van de pure vrijheid van het niets-moeten. Want in die ruimte van het klooien, daar vind je de echte kunstenaar in jezelf.
Zullen we samen de regels een keertje aan onze laars lappen?
