Hoe kan beeldhouwen helpen bij het gevoel van gemis?

Hé jij! Leuk dat je er bent. Ik heb weer iets voor je om over te kauwen, iets wat me al een tijdje bezighoudt en waar ik graag mijn gedachten met je over deel. Het leven, weet je wel, met al zijn hobbels en bergen, en hoe we daarin toch die parels van rust en creativiteit kunnen vinden.

Dit keer duiken we in: Hoe kan beeldhouwen helpen bij het gevoel van gemis?

Ik weet zeker dat dit onderwerp je raakt, want we kennen allemaal dat knagende gevoel van gemis, of het nu gaat om een dierbare, een oude levensfase, of gewoon het verlangen naar meer tijd voor jezelf. Ik ga je meenemen op een reis langs mijn eigen ervaringen, wat ik heb geleerd en hoe ik (samen met Alex, want twee weten meer dan één!) hiermee omga. Verwacht geen perfecte plaatjes, eerder een eerlijke blik op het dagelijkse leven, met een knipoog naar die onmisbare creatieve vonk. En natuurlijk, hoe je met een klein beetje aandacht en de juiste mindset, al heel veel kunt bereiken.

 

Want, laten we eerlijk zijn: de dagen vliegen voorbij. Werk, gezin, sociale verplichtingen… voor je het weet, is er weer een week om en heb je het gevoel dat je vooral aan het rennen was. Hoe vind je daarin dan nog de tijd om adem te halen, om bewust te leven en je creatieve kant te voeden? Geen zorgen, ik heb geen toverformule, maar wel wat handvatten en inzichten die jou kunnen helpen om die haast wat te verminderen en meer te genieten.

We gaan het hebben over rouw, verwerking en expressie door middel van creatie, en hoe dat je kan helpen om meer rust en voldoening in je leven te vinden. Misschien denk je nu, ‘jeetje, nog meer op mijn to-do lijstje?’. Nee hoor, juist niet! Het gaat erom dat je kleine, behapbare stappen zet die bij jou passen. Ik geloof er heilig in dat creativiteit niet iets is voor de enkeling, maar een oerkracht die in ieder van ons schuilt. En dat hoeft echt niet altijd met een kwast of beitel te zijn. Soms is het gewoon even anders kijken, even stilstaan.

Denk eens aan dat moment dat je met je neus in een net geopend bloemblaadje ruikt in de tuin, of dat je op de bank zit met een kop thee en gewoon even door het raam staart naar de voorbijtrekkende wolken. Dat kan al een moment van pure creativiteit zijn, zonder dat je het doorhebt. Het gaat om die kleine momenten van aandacht, die we vaak over het hoofd zien. Alex en ik merken het ook elke dag in het atelier. Soms kom je binnen met je hoofd vol, en dan, door gewoon met je handen bezig te zijn met die mooie steen, valt alles van je af. Dat is de magie, de rust die ontstaat als je je focus verlegt.

 

Dat knagende gevoel van gemis in al zijn vormen

We kennen het allemaal, dat gevoel van gemis. Het hoeft niet altijd te gaan om het verlies van een dierbare door de dood, hoewel dat natuurlijk de meest intense vorm van gemis is. Gemis kan zoveel gezichten hebben. Het kan het verlangen zijn naar hoe het vroeger was, toen de kinderen nog klein waren en je meer tijd had. Het kan het missen zijn van een vriendschap die is verwaterd. Of het kan de leegte zijn die ontstaat na een drukke periode op je werk, als de adrenaline wegebt en je even niet weet wat je met jezelf aan moet.

Laatst had ik zo’n moment. Na een intensieve week in het atelier, met veel cursisten en grote projecten die af moesten, viel er opeens een stilte. Alex was bezig in de tuin en ik zat aan mijn eigen werktafel, starend naar een nieuw stuk albast. En toen kwam het: een golf van melancholie. Een vaag gemis naar de rust van een simpele dag, zonder verplichtingen. Een gemis naar die momenten dat ik urenlang ongehinderd kon lezen over kunst, mijn hoofd als creatieve databank volstoppen. Ken je dat, dat je hoofd vol zit, maar dat de energie om er iets mee te doen even ontbreekt? Die “chaos schriftjes” liggen dan wel klaar, maar de pen lijkt loodzwaar. Het is een gevoel van leegte die je probeert te vullen, maar niet weet hoe.

In onze snelle maatschappij, waarin we constant ‘aan’ staan en prikkels zoeken, is er weinig ruimte om stil te staan bij dit soort gevoelens. We neigen ernaar ze weg te drukken, af te leiden, of te vullen met meer activiteiten. Maar wat als we dat gemis nu eens toelaten? Wat als we er creatief mee aan de slag gaan?

 

De helende kracht van creëren bij gemis

Misschien denk je: “Wat heeft beeldhouwen nu te maken met gemis of rouwverwerking?” Nou, veel meer dan je denkt! Beeldhouwen, en creativiteit in het algemeen, kan een krachtig hulpmiddel zijn in periodes van gemis en verandering. Het biedt een unieke manier om je emoties te uiten en te verwerken.

1. Een uitlaatklep voor onuitgesproken emoties

Soms zijn er geen woorden voor wat je voelt. Verdriet, frustratie, leegte, het kan zo overweldigend zijn dat taal tekortschiet. Creatieve expressie biedt dan een alternatieve weg. Door je handen te gebruiken, door te vormen en te creëren, kun je uiting geven aan die diepe emoties zonder dat je erover hoeft te praten. De steen wordt als het ware een verlengstuk van je ziel. De hamer en beitel, of de rasp en het schuurpapier, worden je stem. Je hakt niet alleen in steen, je hakt ook in je emoties.

2. Focus en mindfulness in het moment

Gemis kan ervoor zorgen dat je gedachten constant dwalen naar het verleden of de toekomst. Je zit vast in je hoofd. Beeldhouwen dwingt je om volledig in het nu te zijn. De concentratie die het vraagt om een stuk steen te bewerken, om elke slag van de beitel te voelen, om de vorm langzaam te ontdekken, brengt je direct in een staat van mindfulness. Je aandacht is gericht op de textuur, de kleur, de vorm die ontstaat. Even is er alleen jij en de steen. Die momenten van diepe focus kunnen ongelooflijk helend zijn en bieden een broodnodige pauze van malende gedachten.

3. Het creëren van een tastbare herinnering of symbool

Bij gemis is het vaak moeilijk om de ‘leegte’ op te vullen. Een tastbaar kunstwerk kan dan troost bieden. Je kunt een beeld maken dat een herinnering symboliseert, een gevoel, of zelfs de persoon die je mist. Het hoeft geen letterlijke weergave te zijn. Een abstracte vorm kan net zo krachtig zijn in het vangen van een emotie of een verbinding.

Deze sculptuur wordt dan een ankerpunt, iets wat je kunt aanraken, bekijken, en wat je herinnert aan wat was, maar ook aan de kracht die je hebt gevonden om ermee om te gaan. Het is een object dat spreekt zonder woorden.

4. Voldoening en zingeving in het proces

In tijden van gemis kan het leven zinloos lijken, of kun je het gevoel hebben stil te staan. Het creatieve proces van beeldhouwen, het zien van iets nieuws ontstaan uit je eigen handen, geeft een enorm gevoel van voldoening en zingeving. Je bent actief bezig, je bouwt iets op, zelfs als je het gevoel hebt dat er iets afgebroken is in je leven. Dat gevoel van ‘ik creëer iets’ kan je helpen om weer grip te krijgen en een stap vooruit te zetten.

 

          

 

Het atelier als veilige haven, waar gemis vorm krijgt

In ons atelier aan de Kenauweg in Leiden hebben Alex en ik in bijna 25 jaar tijd talloze mensen over de vloer gehad. Sommigen kwamen binnen met een duidelijk idee, anderen waren zoekende. En heel vaak, zonder dat ze het vooraf uitspraken, bleek er een dieperliggend verhaal te zijn: een recent verlies, een periode van rouw, of een groot gemis naar verbinding met zichzelf.

Ik herinner me een vrouw die na het verlies van haar partner bij ons kwam beeldhouwen. Ze was stil, ingetogen, en koos een ruw, donker stuk marmer. In het begin hakte ze bijna woedend, met krachtige slagen. Het leek alsof ze haar frustratie eruit hakte. We lieten haar haar gang gaan, boden alleen ondersteuning waar nodig. Gaandeweg werd haar werk fijner, de bewegingen rustiger. Ze begon voorzichtig een vorm te polijsten, alsof ze iets kostbaars tevoorschijn toverde. Het was geen herkenbaar beeld, maar ze vertelde me later dat het stond voor de kracht die ze in zichzelf had gevonden, en een eerbetoon was aan de liefde die er nog steeds was. Het was haar manier van rouwen en tegelijkertijd iets nieuws opbouwen. Het atelier was haar veilige haven.

 

Hoe begin je met beeldhouwen als verwerking? Praktische tips

Het kan spannend zijn om je over te geven aan zo’n proces, zeker als je je al kwetsbaar voelt. Maar de drempel om te beginnen met beeldhouwen is lager dan je denkt. Het gaat niet om het maken van een meesterwerk, maar om het proces en de heling die het kan bieden.

1. Kies een steen die je aanspreekt: Luister naar je intuïtie

Ga voor een steen die je op dat moment aanspreekt. Misschien is het een zacht stuk albast met mooie aders, of juist een stevige speksteen die je kunt vormen met je handen. Luister naar je intuïtie. Het materiaal zelf kan je al een gevoel geven, een richting. Onze Samstone DIY-pakketjes bevatten bijvoorbeeld speksteen, een heel toegankelijke steen om mee te beginnen, zelfs als je geen ervaring hebt. Je kunt het met eenvoudige raspen en schuurpapier bewerken, wat het proces heel direct en tastbaar maakt.

2. Geef je over aan het proces: Er is geen ‘fout’

Laat de behoefte los om iets ‘perfects’ te maken. Het gaat om het proces, de expressie, de actie van het creëren. Er is geen goed of fout. Hak, rasp, schuur, voel wat er gebeurt onder je handen. Soms ontstaat er iets heel anders dan je verwachtte, en dat is helemaal oké. Juist in die onverwachte wendingen zit vaak de grootste schoonheid en de diepste betekenis.

Denk aan de “chaos-schriftjes” methode: je schrijft alles op, zonder oordeel. Bij beeldhouwen doe je hetzelfde. Je laat je handen spreken, zonder te veel na te denken over het eindresultaat. Dat helpt om je hoofd leeg te maken en je emoties te laten stromen.

3. Focus op het fysieke: De beweging als anker

Het fysieke aspect van beeldhouwen kan enorm helpen. De herhaling van de bewegingen, de focus op je ademhaling, de kracht die je uitoefent – het werkt allemaal aardend. Het haalt je uit je hoofd en brengt je terug in je lichaam. Vooral als je veel mentaal bezig bent in je dagelijks leven, is dit een welkome afwisseling. Het is een actieve vorm van meditatie.

4. Creëer jouw symbool: Een persoonlijke betekenis

Als je beeld af is, of zelfs al tijdens het proces, kun je het een persoonlijke betekenis geven. Het hoeft niemand anders te begrijpen. Het is jouw symbool, jouw verhaal in steen. Misschien staat het voor de kracht die je hebt gevonden, of voor de liefde die blijft bestaan. Dit tastbare object kan een bron van troost en herinnering zijn.

 

Alex en ik, samen met creatie als verbinding

Voor Alex en mij is beeldhouwen niet alleen ons werk, het is een manier van leven. Het is onze manier om te aarden, om te reflecteren, en om, ja, ook om te gaan met de ups en downs van het leven. We hebben door de jaren heen geleerd dat kunst maken een vorm van communicatie is, niet alleen met de buitenwereld, maar ook met je eigen binnenwereld. Het helpt je om te doorleven, om te voelen, en om een nieuw perspectief te vinden.

Die passie en die overtuiging dragen we graag over in ons atelier. Het gaat ons niet alleen om het leren van een techniek, maar om het bieden van een ruimte waar mensen kunnen ontdekken, ervaren en helen. En het mooie is: je hoeft geen ‘kunstenaar’ te zijn om dit te ervaren. Je hoeft alleen maar de moed te hebben om te beginnen, om je handen vuil te maken, en om je over te geven aan het proces. En wie weet, vind je in die steen wel een stukje van de troost of de verbinding die je zocht.

 

Ik hoop dat deze blog je heeft geïnspireerd om de kracht van creativiteit te omarmen, vooral in tijden van gemis. Soms is het gewoon even dat zetje, die herinnering dat je niet alleen bent in je zoektocht naar een bewuster, creatiever en rustiger leven.